Amerika Birleşik Devletleri, Bangladeş, Güney Afrika ve Almanya’dan sekiz araştırmacıdan oluşan bir ekip, jeomühendislik ile jeomühendislik olmadan, orta veya yüksek düzeyde küresel ısınma ile iki gelecek senaryosunda sıtma bulaşmasının nasıl görünebileceğini simüle etmek için iklim modellerini kullandı. Modeller, sivrisinek tarafından bulaşma için hangi sıcaklıkların en elverişli olduğunu ve bulaşmanın mümkün olduğu bölgelerde kaç kişinin yaşadığını belirliyor.

Sıtma Nedir?
Sıtma; insanlara parazit taşıyan sivrisineğin sokmasıyla bulaşan, zamanında
tedavi edilmezse öldürücü olabilen, nöbetler halinde ateş ve titremeye neden
olan bir hastalıktır.
Hastalık İnsanlara Nasıl Bulaşır?
Sıtma insanlara çoğunlukla parazit taşıyan sivrisineğin sokması ile bulaşır. Nadir
olmakla beraber; sıtma paraziti taşıyan kanın sağlam kişiye verilmesi, parazitli
kan bulaşmış iğnelerin batması veya kullanılması, organ nakli ve gebe kadınlarda
plasenta yoluyla çocuğa geçiş ile de bulaşabilir.
Hastalığın Belirtileri Nelerdir?
Sıtma hastalığının belirtileri; nöbetler şeklinde gelen ateş, üşüme, titreme, baş
ağrısı, kas ağrısı ve yorgunluktur. Bulantı, kusma ve ishal olabilir. Sıtma nöbetleri
parazit türüne göre değişen aralıklarla, şiddetli titremeyle yükselen ateşle başlar,
terlemeyle sona erer.
Tanı ve tedavisinin geciktiği durumlarda kansızlık ve sarılık gelişebilir. Sıtma
hastalığına sebep olan bazı parazit türlerinde tedaviye 24 saat içinde
başlanmazsa ilerleyerek ölüme yol açabilir.
Hastalığın Tedavisi Var mıdır?
Sıtma hastalığı ilaçlarla tedavi edilebilen bir hastalıktır. Hastalığın erken teşhis
ve uygun tedavi edilmesi halinde hastalarda tam iyileşme olur.
Tedavi ilaçlarının doğru dozda ve önerilen sürede kullanılması hastalığın
tekrarını önleyeceğinden şikayetler geçse dahi tedavinin tamamlanması çok
önemlidir.
Hastalığın Aşısı Var mıdır?
Sıtma hastalığına karşı hâlihazırda onay verilmiş bir aşı bulunmamaktadır.

En yakın benzetme aslında vahşi yaşam ticaretinde gördüğümüz riskler. Pazarlar konusunda endişeliyiz, çünkü sağlıksız hayvanları doğal olmayan kombinasyonlarda bir araya getirmek, bu adım adım ortaya çıkma süreci için fırsatlar meydana getiriyor. SARS’ın yarasalardan misk kedilerine, ardından misk kedilerinden insanlara sıçraması gibi. Ancak pazarlar artık özel değil; değişen bir iklimde, bu tür bir süreç doğada hemen her yerde gerçek olacak.

Hayvan habitatlarının, insan yerleşimleriyle aynı yerlerde orantısız bir şekilde hareket ederek yeni yayılma riski noktaları yaratması endişe vericidir. Bu sürecin çoğu, bugünün 1,2 derece daha sıcak dünyasında halihazırda devam ediyor olabilir ve sera gazı emisyonlarını azaltma çabaları bu olayların ortaya çıkmasını engelleyemeyebilir.

Ek bir önemli bulgu, artan sıcaklıkların, yeni viral paylaşımın çoğunluğunu oluşturan yarasalar üzerindeki etkisidir. Uçabilme yetenekleri, uzun mesafeler kat etmelerine ve çoğu virüsü paylaşmalarına olanak sağlayacaktır. Viral ortaya çıkmadaki merkezi rolleri nedeniyle, en büyük etkilerin yarasa çeşitliliğinin küresel bir sıcak noktası olan güneydoğu Asya’da olacağı tahmin ediliyor.

Hayvanların da bu değişikliklere uyum sağlaması gerektiğini anlamamızın zamanı geldi. Ancak bu, evrimsel zamanın çoğunda meydana gelebilecek olandan çok daha kısa bir zaman ölçeğinde gerçekleşiyor” diyor bilim adamları. “Oluşturduğumuz iklim değişikliği üzerlerinde çok fazla baskı oluşturuyor ve bazı türler uyum sağlarken diğerleri uyum sağlamayacak.”

İklim değişikliğinin aşamalı olarak meydana gelen karmaşık ve çok yönlü bir fenomen olduğu ve bu nedenle şekil değiştirmenin tek bir nedenini saptamanın zor olduğu belirtiliyor. Ancak bu değişiklikler geniş coğrafi bölgelerde ve çeşitli türler arasında meydana geliyor, bu nedenle iklim değişikliği dışında çok az ortak nokta var.

Özellikle kuşlarda güçlü şekil değiştirme bildirilmiştir. Birkaç Avustralya papağanı türü, 1871’den bu yana küçük boyutda ortalama olarak %4-10’luk bir artış göstermiştir ve bu, her yıl yaz sıcaklığıyla pozitif olarak ilişkilidir. Bir tür küçük ötücü kuş olan Kuzey Amerika kara gözlü juncoları, artan küçük boyutu ile soğuk ortamlardaki kısa süreli aşırı sıcaklıklar arasında bir bağlantıya sahipti. Ayrıca memeli türlerinde de değişiklikler bildirilmiştir. Araştırmacılar, ağaç farelerinde kuyruk uzunluğunda artış ve maskeli sivri farelerde kuyruk ve bacak boyutunda artış olduğunu bildirmiştir.

Uzmanlar: “Şimdiye kadar görülen uzantı boyutundaki artışlar oldukça küçüktür – %10’dan az – bu nedenle değişikliklerin hemen fark edilmesi pek olası değildir. Ancak, kulaklar gibi belirgin uzantıların artacağı tahmin ediliyor – bu yüzden çok da uzak olmayan bir gelecekte canlı bir Dumbo ile sonuçlanabiliriz”diyor. İklim değişikliği nedeniyle hangi kuşların uzantı boyutunu değiştirdiğini ve nedenini daha iyi anlamasını sağlayacak araştırmalar devam ediyor.

İklim uzmanları, yavaş hareket eden yoğun yağmur fırtınalarının oluşumunda gelecekte önemli bir artış olacağını gösterdi. Bilim adamları, bu yavaş hareket eden fırtınaların, yüzyılın sonuna kadar karada 14 kat daha sık olabileceğini tahmin ediyor.  Yıkıcı etkileri olan çok yüksek yağış birikimi potansiyeline sahip olan bu yavaş hareket eden fırtınalardır.

Daha yavaş fırtına hareketinin yerel olarak biriken yağış miktarını artırdığını ve önceki çalışmalara dayanarak beklenenin ötesinde Avrupa genelinde ani sel riskini artırdığını buldular.

Çalışma sonuçları, yoğun yağış üreten fırtınaların iklim değişikliği ile daha yavaş hareket ederek bu aşırı uçlara maruz kalma süresini artırabileceğini gösteriyor.

Süper bilgisayar gücündeki son gelişmelerle birlikte, kısa menzilli hava tahmin modellerinin yaptığı gibi, atmosferi yüksek ayrıntıda çözen iklim simülasyonları mevcut. Bu modeller yaklaşık 2 km’lik ızgara aralığına sahiptir, bu da onların fırtına sistemlerini çok daha iyi simüle etmelerini sağlayarak aşırılıkların daha iyi temsil edilmesini sağlar.

Bu son teknoloji ürünü iklim simülasyonlarını kullanarak, olası şiddetli yağış vakalarını ve bu vakaların yüksek yağış birikimi potansiyeli olan daha küçük, neredeyse durağan bir alt kümesini çıkarmak için ölçümler geliştirildi. Sorunun çözümü ve atmosferin hangi faktörlerinin yoğun yağış değişikliklerine katkıda bulunduğunu anlamaya yardımcı oluyor.

Bu, bu tür yoğun yağış sistemlerinin hızındaki değişiklikleri araştıran ilk çalışmalardan biri – sel riskine katkıda bulunan önemli bir husus. Bilim adamları şu anda, iklim simülasyon verilerini şiddetli hava tahmincilerinin bakış açısıyla inceleyerek diğer aşırı hava türlerini de araştırıyor.