Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Güneş Enerjisi Santralleri-4 (YEKA GES-4) kapsamında toplam kapasitesi bin MW olan 15 yarışma düzenlenecek ve başvurular 30 Mart 2022’de alınacak.

Buna göre YEKA GES-4 kapsamında toplam kapasitesi bin MW olan 15 yarışma düzenlenecek ve başvurular 30 Mart 2022’de 10.00-14.00 saatleri arasında elden yapılacak.

Her bir yarışma için başlangıç elektrik enerjisi alım tavan fiyatı kilovatsaat başına 40 kuruş olacak.

Elektrik enerjisi alım süresi ise bağlantı kapasitesinin her bir megavat değeri için GES’in ilk kabul tarihinden itibaren üretilen ilk 23 GWh miktarındaki elektrik enerjisinin iletim ve/veya dağıtım sistemine verildiği süre kadar olacak.

 “Enerji veren yatırım: Küresel LNG Terminalleri Güncellenmesi 2021” başlıklı rapora göre, dünyanın çoğu bölgesinde pandemi sonrası iyileşme girişimlerine rağmen, planlanan toplam LNG arzının yaklaşık yüzde 38’inde nihai yatırım kararlarında gecikmeler veya ciddi zorluklar yaşanabilir.

Finansman zorlukları yaşanıyor

Rapor, Avrupa’da LNG projelerinin, doğal gazın iklim değişikliğine etkisi nedeniyle giderek artan bir şekilde finansman zorluklarıyla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Avrupa ülkeleri LNG ithalatını azaltmaya doğru ilerlerken, Türkiye, geçen yıl küresel piyasalarda 2019’a kıyasla LNG ithalatını en çok artıran üçüncü ülke olarak yer almıştı.

Raporun Baş Yazarı Lydia Plante, “LNG, karar vericilere ve yatırımcılara güvenli, temiz ve güvenli bir yatırım şeklinde sunulmuştu. Günümüzde tüm bu nitelikler, yükümlülüğe dönüştü. Projelerin büyüklüğü göz önünde bulundurulduğunda, yatırımcılar büyük ölçekli finansal kayıplara maruz kaldı.

En son yayınlanan IEA 2050 senaryoları, iklim açısından güvenli bir enerji geleceğinde LNG’nin yeri olmadığına işaret ediyor. LNG endüstrisi iklim değişikliği kozunu kaybetti. LNG’nin geleceğini belirleyecek tek soru, Biden yönetiminin lüzumsuz görülen bu projeleri desteklemek üzere değerli siyasi sermayesini boşa harcayıp harcamayacağı.” dedi.

Küresel Enerji İzleme Takipçisi İcra Direktörü Ted Nace, “Altyapı yatırımlarını ‘güvenli’ yatırım olarak görmeye alışkın kişiler, söz konusu LNG terminali yatırımları olunca zorlu bir yolda olabilirler. İhracat kapasitesinin inşasında fırsatlar daraldı. Bunun yanı sıra, Kuzey Amerika’daki projeler çeşitli nedenlerle planlanın gerisinde seyrediyor.

Kaya gazına dayalı olması sebebiyle ABD’deki projeler, özellikle Avrupalı alıcılar tarafından kirli olarak nitelendiriliyor. Ayrıca, Katar ve Rusya, daha düşük maliyetlerle doğal gaz çıkarabiliyor ve bu pazar payından feragat etmeye niyetli değil.” ifadelerini kullandı.

Nordex Türkiye Genel Müdürü Habib Babacan, İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi’nde bulunan Nordex Teknik Eğitim Merkezi’nin tamamlanan genişletme çalışmalarına ilişkin yaptığı değerlendirmede, merkezin içerisindeki eğitim biriminin 2016’da öncelikle Nordex’in kendi teknisyen kadrosunu eğitmek amacıyla kurulduğunu söyledi.

Eğitim merkezinin büyümesiyle beraber kendi kadrolarını Almanya’da eğitime göndermek yerine kendi personelleriyle İzmir’de eğitmeye başladıklarını kaydeden Babacan, “2016’da ilk çekirdeği atılan eğitim merkezimiz zamanla büyüdü. Şu anda Nordex’in global organizasyonu içerisindeki en büyük eğitim merkezi İzmir’de.” dedi.

Babacan, kurulduğundan bu yana merkezde yaklaşık 3 bin kişiye 30 binin üzerinde farklı eğitim verildiğini ifade ederek, şunları kaydetti:

“Şu anda da İzmir Kalkınma Ajansı ile bir program çerçevesinde 100 meslek lisesi öğrencisine eğitim veriyoruz. Bu eğitim merkezimizde Nordex’in global organizasyonuna hizmet eden bölgesel bir yapıya dönmek istiyoruz. Eğitim kadromuz tüm uluslararası eğitimleri verebilecek kapasitede. Şu anda dört büyük dersliğimiz var. Onun dışında simülasyon merkezimiz var. Simülasyon merkezimizde yaklaşık 1500-1600 metrekare civarında. Yüksekte çalışma eğitimleri sağlayan platformlarımız var. Bunların hepsini yan yana koyduğumuzda Türkiye’de bu kadar geniş çalışma platformlarının bir arada bulunduğu ve metrekare ve derslik sayısı olarak da bu kadar geniş bir araya geldiği kümelenme bizim merkezimizde var. Bu anlamda Türkiye’deki rüzgâr enerjisi teknik eğitimi anlamında en büyük merkez burası oldu.”

“Türkiye rüzgâr alanında çok daha ciddi bir potansiyele sahip”

Türkiye’de rüzgâr enerjisi endüstrisinin giderek büyüdüğüne ancak bu büyümenin sadece Türkiye odaklı olmadığına işaret eden Babacan, sektördeki pek çok üretici firmanın yurt dışına hem kanat hem kule ihracatı yaptıklarını söyledi.

Babacan, endüstrinin bu anlamda çok geniş bir yelpazeye sahip olduğunu belirterek, “Tabii türbin bakımı kısmına baktığınızda mevcut üniversiteler olsun meslek liseleri olsun, belli teknik eğitimler almakla beraber oradan çıkan personeli hemen türbin veya santrallerimizde çalıştıramıyoruz. Bu sebeple de zaten kendi eğitim merkezimiz var. Türkiye’de güçlü bir meslek lisesi ve üniversite altyapısı var. Buradan çıkan arkadaşlarımızı bizim türbin bakımı sağlayacak noktaya getirmemiz çok büyük bir problem olmuyor. Fakat sektörde yetişmiş eleman sayısına baktığımızda ihtiyacı karşılamıyor. Biz bunları eğiterek endüstriye kazandırmak istiyoruz.” ifadelerini kullandı.

Rüzgâr enerjisinin hem Türkiye’de hem de dünyada büyümeye devam edeceğini de ifade eden Babacan, kurulu gücün 10 bin MW’a ulaşmakla beraber Türkiye’nin rüzgâr alanında çok daha ciddi bir potansiyeli bulunduğunu vurguladı.

Babacan, rüzgâr santrali kurulumlarının ve firmalardaki istihdamın artmaya devam edeceğine işaret ederek, şöyle devam etti:

“Dünyada rüzgar yatırımları artmaya devam ederken Türkiye’deki üreticiler de global sanayiden ve piyasadan tabii ki paylarını alacaklar. Dolayısıyla biz özellikle yerli üreticiler tarafında bu istihdamın artmasını bekliyoruz. Şu anda 15 bine ulaştık. Tabii ki ilk 15 yıl sıfırdan bir noktaya geldiğimiz için çok hızlı bir büyüme oldu. Aynı hızı bekleyemeyiz ama bundan bir 15 yıl sonra rakamların 30 bine ulaşmasını bekleyebiliriz. Tabii bu sektöre özellikle üreticiler tarafında ve yatırımcılar tarafında verilmesi gereken desteklerle doğru orantılı büyüyecektir.”

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti (YEK-G) Sistemi ve Organize YEK-G Piyasası ile Türkiye’nin yenilenebilir enerji alanında önemli bir adım attığını belirterek, “21 Haziran itibarıyla 100 piyasa katılımcısının 127 yenilenebilir enerji santrali sisteme kaydını yaptı. 1 Haziran’da devreye aldığımız sistemimizde bugüne kadar 5,2 teravatsaatlik YEK-G belgesi ihraç edildi.” dedi.

Dönmez, Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) bünyesinde 1 Haziran’da devreye giren ve bugün itibarıyla yenilenebilir kaynak bazında işleme açılan YEK-G Sistemi ve Organize YEK-G Piyasası’nın açılış töreninde yaptığı konuşmada, sistemin yenilenebilir enerji kaynaklarının gelişimine önemli katkı sağlayacağını söyledi.

Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesinin mayıs sonu itibarıyla 51 bin 388 MW’a ulaştığını ve toplam kurulu gücün yüzde 52,7’sini oluşturduğunu aktaran Dönmez, “Kurulu güçteki bu artışımız elektrik üretimimize de yansıdı. 2002’de yüzde 26 olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi oranımız son üç yılda yüzde 40-45 bandına geldi.” diye konuştu.

Devreye giren YEK-G sistemi ve piyasasıyla yenilenebilir enerjinin teşviki ve geliştirilmesi için önemli bir adım atıldığını dile getiren Dönmez, şunları kaydetti:

“YEK-G gönüllülük esasına dayanacak. Üreticilerimize ve tüketicilerimize kullandıkları elektriğin kaynağını seçme alternatifi sunuyoruz. Böylece yeşil enerji kullanımının bilinçli bir seçenek haline gelmesini sağlayacağız. Bireysel tüketicilerden büyük ölçekli kuruluşlarımıza kadar yenilenebilir enerji kaynaklarını tercih edenler, artık YEK-G ile bu seçimlerini belgelendirebilecek. Böylece üretimden tüketime kadar her aşamada elektriğin hangi yenilenebilir kaynaktan üretildiğini takip edebilecek. Tüketiciler artık satın aldığı elektriğin kaynağını bilecek. Bunu bir sertifikayla ispat edecekler. Üreticiler de portföylerinde yenilenebilir enerji bulundurduklarına dair yükümlülüklerini böylece doğrulamış olacaklar. Yenilenebilir enerjide artık her aşama kayıt altında olacak.”

5,2 TWh’lik YEK-G belgesi ihraç edildi

Dönmez, YEK-G sisteminin yüzde 100 yerli imkânlarla blok zincir teknolojisi kullanılarak oluşturulduğuna işaret ederek, “Üretilen her 1 MW elektrik üretimine karşılık özel bir kod tanımlanacak. Bu da sistemin veri doğruluğunu ve takibini sağlayacak. 21 Haziran itibarıyla 100 piyasa katılımcısının 127 yenilenebilir enerji santrali sisteme kaydını yaptı. Bunların 53’ü üretim, 47’si tedarik lisansına sahip. 1 Haziran’da devreye aldığımız sistemimizde bugüne kadar 5,2 TWh’lik YEK-G belgesi ihraç edildi.” ifadelerini kullandı.

YEK-G piyasasının iki farklı aşamaya sahip olduğunu belirten Dönmez, ilk aşama olan YEK-G sisteminde elektriğin EPİAŞ tarafından kaynağına göre sertifikalandırılacağını, üretici adına kaydının yapılacağını ve ihraç edileceğini anlattı.

Dönmez, ikinci aşama olan YEK-G piyasasına ilişkin ise “Burası organize bir piyasa. EPİAŞ tarafından işletilecek. Üretilen sertifikalar organize piyasalarda işlem görerek el değiştirecek. Burada fiyat organize piyasada kaynağa bağlı olarak oluşacak. Organize piyasa ayda bir işleme açık olacak.” değerlendirmesinde bulundu.

Organize YEK-G piyasasında hidroelektrik, rüzgâr, jeotermal, biyokütle ve güneş enerjisinin kaynaklarına bağlı olarak ayrı ayrı işlem göreceğini kaydeden Dönmez, kaynağa bağlı olarak farklı YEK-G belge fiyatları oluşacağını dile getirdi.

“Ekonominin yönünü yeşil enerji belirliyor”

Yeşil enerjinin artık ekonomilerin gidişatını belirleyen, oluşturan, onlara yön veren bir niteliğe kavuşmaya başladığını anlatan Dönmez, ülkelerin son zamanlarda iklim değişikliğiyle mücadele için yenilenebilir enerjide önemli düzenlemeleri hayata geçirdiğini belirtti.

Dönmez, bu düzenlemelerden birinin Avrupa Birliği’nin (AB) yayımladığı Yeşil Mutabakat olduğunu anımsatarak, “İlerleyen dönemde YEK-G, AB’nin karbon vergisi yükümlülükleri ve sınırda karbon vergisine karşılık kullanılabilecek. Kaynak ifşası ve bunun sertifikalandırılmasıyla, yenilenebilir enerji, üreticilerimiz için yeni bir ihracat kapısı olacak. YEK-G şirketlerimiz için yeni bir kar kapısı oluştururken, bizim için de enerjide merkez ülke Türkiye hedefimize yönelik önemli bir adım daha olacak. Türkiye’nin yurt dışına açılan yeni gümrük kapılarından biri de YEK-G olacak.” diye konuştu.

Bunun için Bakanlığı, EPİAŞ ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının başını çektiği bir çalışma grubunun görüşmelerini sürdürdüğünü bildiren Dönmez, firmaların karbon salımlarının kayıt altına alındığını, raporlandığını ve doğrulandığını ifade etti.

Dönmez, bundan sonraki sürecin piyasanın kurulması ve mekanizmanın işletilmesine yönelik olacağını ve hazırlık sürecini yakından takip ettiklerini söyledi.

Yenilenebilir enerji kullanımını belgeleyen şirketlerin yurt içi ve yurt dışındaki muadillerine göre rekabet açısından daha güçlü bir konuma geleceğini vurgulayan Dönmez, “Sosyal sorumluluk, çevre bilinci ve karbon ayak izinin azaltılmasına yönelik atılan bu adım şirketlerimizin marka değerine de olumlu katkılar sunacak. İtibar yönetiminde önemli bir enstrüman olacak. Firmalarımız, sürdürülebilirlik raporlarında YEK-G belgelerine yer verebilecek. Çevreye karşı duyarlılıklarını bu şekilde kanıtlamış olacaklar.” dedi,

Dönmez, piyasada gerçekleştirilen ilk işleme ilişkin, “Organize YEK-G Piyasasında ilk eşleşme jeotermal enerjide oldu. İlk eşleşmede MW’i 5 lira olmak üzere 10 adet YEK-G Belgesi oluşturuldu.” ifadelerini kullandı.