BioNTech’in kurucularından Uğur Şahin, Delta varyantı ile ilgili yaptığı açıklamada “Ben ülkelere ve toplumlara üçüncü aşı olmalarına dair bir tavsiye veremem. Ben İsrail’deki gibi gerçek yaşam verilerini inceleyerek onlara göre yorum yapabilirim” açıklamasında bulundu.

14 Temmuz: “Üçüncü doz destekleyici aşı olmadan salgını kontrol altına almayı gerçekleştiremeyiz”.

26 Temmuz: “Aşının yarattığı Covid-19 bağışıklığı düşüyor fakat şu an üçüncü bir doz aşıya nadiren ihtiyaç var.”

Bu çelişkili açıklamalardan sonra eğer bir bilim adamı bile böyle bir açmazda ise, bu aşılara ne dereceye kadar güvenmeliyiz sorusu zihinleri meşgul ediyor. Sağlık Bakanlığı sürekli olarak ünlüleri de kullanarak, aşı yaptırmayan vatandaşları ikna peşinde…

Ancak bir de Türk bilim adamlarına bakalım:

Onlar da ikiye bölünmüş durumda… Kimi aşınızı hemen yaptırın, kimi de yaptırmayın bekleyin diyor. Özellikle son dönemde virüs mutasyona uğrayıp da delta varyantına dönünce, bulunan aşıların da pek bir koruyuculuğu kalmadı gibi görünüyor. Zaten son zamanlardaki tartışmalar da bu yüzden yoğunluk kazandı.

Anlaşılan şu ki: Bilim adamlarının tekrar aşılara yönelip delta varyantının etkisine ve çoğalma hızına karşı yeni bir aşı çalışmasına girmek zorundalar, gibi görünüyor. Aksi halde bu dünyanın içinde bulunduğu kaos ortamı, daha yıllar yıllaaaar sürebilir.

“Bugünkü vaka sayısı: 11.094 Esneklikten sıkı tedbire dönmeli ve ilk doz aşımızı hemen yaptırmalıyız” Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın bu sözü dikkat çekiyor. Yapılan yoğun aşılama programına rağmen corona virüsün yol açtığı Covid-19 vakaları yeniden hızlı bir artış eğilimine girdi.

Aşılama ile birlikte vaka sayılarında düşüş bekleniyordu, ancak beklenen olmadı, günlük vaka sayısı 11 bini geçti.  Virüs kalabalıktan ve içiçe girilen ortamlardan besleniyor. Temmuz’un başından itibaren de sosyal hareketlilik arttı. Bulaştırıcılık özelliği diğer varyantlara göre Delta varyantında yüzde 60 daha fazla. Bu da vaka sayılarının artmasındaki önemli nedenlerden biri olarak kabul ediliyor. Hükümetin bayram sonrası sıkı tedbirler alarak, tekrar yasakları geri getirmesi konuşulan konular arasında güncelliğini koruyor.

Mevcut COVID-19 aşıları grubu, ciddi hastalıkları ve ölümü etkili bir şekilde önler ve varyantlara karşı önemli koruma sağlar. Ancak izin verilen aşılar, tüm enfeksiyonları engellemede yüzde 100 etkili değildir. Bu açığı gidermek için bilim adamları, SARS-CoV-2’ye karşı daha güçlü ve daha dayanıklı bağışıklık sağlayan aşılar sunmanın yeni yollarını araştırıyorlar. Umut verici bir yaklaşım, koldaki bir iğneyi burnuna bir spreyle takas etmek olabilir.

Geçtiğimiz birkaç ay boyunca, bazı üreticiler üçüncü bir doz vermek için destekleyici aşılar hazırlarken, bir avuç umut verici çalışma farelerde, yaban gelinciğinde, hamsterlarda ve insan olmayan primatlarda burun içi aşıların etkinliğini ortaya çıkardı. Ayrıca , şu anda faz 1 klinik denemelerinde olan, burun spreyleri olarak uygulanan altı aday COVID-19 aşısı bulunmaktadır. Bu aşılar piyasaya çıkarsa, immünologlar, virüsün burun ve üst solunum yollarının mukoza zarları yoluyla bizi doğal olarak enfekte etme şekline daha çok benzedikleri için daha iyi koruma sağlayabileceğini söylüyorlar. Ve immünologlar, bunun bağışıklık tepkisinde bir fark yarattığını söylüyor.

Koldan bir atış, bizi içten dışa aşılamak gibidir. Tüm vücutta bağışıklık oluşturur ve bu antikorların bir kısmı solunum yollarına ve burun yollarına damlar. Ancak burun spreyi tam tersi şekilde çalışır, önce enfeksiyon bölgesini, sonra vücudun geri kalanını güçlendirir.

Daha pratik bir aşı

Mukoza zarlarını hedef alan aşılar yeni değil. Çocuk felci ve kolera gibi enfeksiyonlarla savaşmak için onaylanmış birçok oral aşı vardır. Buradaki fikir, intranazal aşıların solunum yolunu hazırlamasıyla aynı şekilde bağırsak yolunun mukozal dokularını hazırlayacaklarıdır. Çoğu durumda, canlı zayıflatılmış oral çocuk felci aşısında olduğu gibi, bu aşılar atıştan daha iyi çalışır. Ancak genel olarak aşı ortamında burun içi aşılar nadirdir. Birçoğu pandeminin bunu değiştireceğini umuyor.

Bilim adamları, “COVID, her zaman gözümüzün önünde saklanan bazı şeylerin gelişimini gerçekten hızlandırdı” diyor. Bu yılın başlarında, insan olmayan primatlarda bir doz intranazal aşıdan sonra güçlü bir yanıt gösteren bir çalışma yayınlandı . Bu tür aşıları geliştirmenin bir başka yararının da, özellikle dünya çapında iyi kurulmuş sağlık sistemlerine sahip olmayan yerlerde, uygulanmalarının daha kolay olabileceğine dikkat çekiyor. 

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Bayram artan vaka sayılarını kontrol altına alabilmek için son derece önemli. Aşı olup tedbirlere uyarak toplumsal bağışıklık sağlanırsa salgın biter. Aksi kısır döngü. Tedbirlere uyun, aşınızı olun.” notunu düştü.

Bir başka paylaşım daha yapan Bakan Koca, ““Biraz daha zaman geçsin oluruz!” Ya biraz geç olursa? Günlük vaka sayısı 8.780’e kadar çıktı. Ertelemişseniz aşınızı hemen yaptırın.” çağrısında bulundu.

Kapanmanın ardından bayramın da gelişiyle vatandaşlar sürekli dışarıda ve içiçe. Yasaklar kalkınca tedbirler de unutuldu gitti. Bu sebeple vatandaşları uyarmak adına Bakan Koca sosyal medya hesabından paylaşım yaptı. Bakan’ın paylaşımında şu ifadeleri kullandı;

“Bulaşın kolaylaştığı ortamlara bağlı olarak, vaka sayısı artıyor. Bir hafta önce 5.261 olan yeni vaka sayısı dün 7.680. Biraz daha özen bayram sevincimizi sürdürür, bayramdan sonrasını hasta geçirmemizi önler”.

Lambda (C.37 olarak da bilinir) ilk olarak Ağustos 2020’de Peru’da tespit edildi ve çoğu Latin Amerika’da olmak üzere 29 ülkeye yayıldı . Ve 20 Ocak 2021’den bu yana Amerika Birleşik Devletleri’nde 668 Lambda enfeksiyonu bildirildi. Peru’da Lambda şimdi yeni COVID-19 vakalarının yüzde 90’ından fazlasından sorumlu , Aralık ayındaki yüzde 0,5’ten daha az keskin bir artış. Ülke halihazırda COVID-19 nedeniyle dünyanın en kötü ölüm oranını yaşadı ; hastalık nüfusun yaklaşık yüzde 0,54’ünü öldürdü.

Peru Sağlık Bakanı Óscar Ugarte düzenlediği basın toplantısında , Lambda varyantının Mart ve Nisan sonu arasındaki ikinci dalga sırasında yüksek sayıda enfeksiyona neden olmasının muhtemel olduğunu söyledi. Birincil aşının Çin’in CoronaVac olduğu komşu Şili’de Lambda , son 60 gün içinde sıralanan vakaların yüzde 31’ini oluşturuyor. Şili nüfusunun yüzde 58,6’sı tamamen aşılanmış ve yüzde 10’u tek doz almış olmasına rağmen yüksek vaka sayıları ortaya çıkıyor. Aşının zayıf etkinliği, kısmen suçlanabilir. bir çalışmaŞili Üniversitesi tarafından yapılan , tek doz CoronaVac aşısının sadece yüzde 3 etkili olduğunu, ancak her iki dozdan sonra bu oranın yüzde 56,5’e yükseldiğini buldu.

“Şili’nin neden bu kadar yüksek enfeksiyon oranları aldığı kafa karıştırıcı ve muhtemelen birkaç faktörden kaynaklanıyor. Peru, Lima’daki Universidad Peruana Cayetano Heredia’da mikrobiyolog olan Pablo Tsukayama, aşı kapsamının yüksek olması nedeniyle kısıtlamalar biraz erken gevşetildi ve bu durum vakalarda artışa yol açabilirdi” diyor. İlk fark eden Tsukayama’ydı.Ocak ve Mart 2021 arasında depolanan örnekleri rutin sonra Lambda varyantını Ancak dolaşımdaki ana varyantların, Gamma ve Lambda’nın aşılardan daha az korumaya yol açan bazı bağışıklık kaçış özelliklerine sahip olması da mümkündür. ”

Lambda’nın bağışıklık sisteminden kaçabilme olasılığı, Dünya Sağlık Örgütü’nün onu bir İlgi Varyantı (VOI) olarak belirlemesine yol açtı. 14 Haziran’da . DSÖ, virüsteki genetik değişiklikler o kadar önemli olduğunda bir virüsü VOI olarak sınıflandırır. bulaşıcılığını, hastalık şiddetini, bağışıklık kaçışını, teşhisini veya tedavisini etkileyebilir; ve bir topluluk aracılığıyla hızla yayılır.

Latin Amerika olsa da dünya nüfusunun sadece yüzde sekiz , o oluşturan küresel coronovirüs vakalarının yüzde 20’sinden fazlasını ve COVID-19 ölümlerin yüzde 32’sini , dünya çapında. Bölge hala küresel olarak kaydedilen ölümlerin yarısından fazlasını bildiriyor olsa da , 10 Latin Amerikalıdan sadece biri tam olarak aşılanmıştır. Honduras ve Guatemala gibi ülkelerde ise bu oran yüzde 1’in altında .

Kolombiya Enfeksiyon Hastalıkları Derneği başkan yardımcısı ve epidemiyolog Alfonso Rodriguez-Morales, “Önümüzdeki birkaç hafta içinde Latin Amerika’da başka bir kritik durum görmek üzereyiz” diyor. Bunun nedeni, bazı ülkelerde aşılama programlarının nüfuslarının yüzde 5 ila 10’undan fazlasını hala tam olarak aşılamamış olmasıdır “ve bu çok kritiktir”.