Mevcut COVID-19 aşıları grubu, ciddi hastalıkları ve ölümü etkili bir şekilde önler ve varyantlara karşı önemli koruma sağlar. Ancak izin verilen aşılar, tüm enfeksiyonları engellemede yüzde 100 etkili değildir. Bu açığı gidermek için bilim adamları, SARS-CoV-2’ye karşı daha güçlü ve daha dayanıklı bağışıklık sağlayan aşılar sunmanın yeni yollarını araştırıyorlar. Umut verici bir yaklaşım, koldaki bir iğneyi burnuna bir spreyle takas etmek olabilir.

Geçtiğimiz birkaç ay boyunca, bazı üreticiler üçüncü bir doz vermek için destekleyici aşılar hazırlarken, bir avuç umut verici çalışma farelerde, yaban gelinciğinde, hamsterlarda ve insan olmayan primatlarda burun içi aşıların etkinliğini ortaya çıkardı. Ayrıca , şu anda faz 1 klinik denemelerinde olan, burun spreyleri olarak uygulanan altı aday COVID-19 aşısı bulunmaktadır. Bu aşılar piyasaya çıkarsa, immünologlar, virüsün burun ve üst solunum yollarının mukoza zarları yoluyla bizi doğal olarak enfekte etme şekline daha çok benzedikleri için daha iyi koruma sağlayabileceğini söylüyorlar. Ve immünologlar, bunun bağışıklık tepkisinde bir fark yarattığını söylüyor.

Koldan bir atış, bizi içten dışa aşılamak gibidir. Tüm vücutta bağışıklık oluşturur ve bu antikorların bir kısmı solunum yollarına ve burun yollarına damlar. Ancak burun spreyi tam tersi şekilde çalışır, önce enfeksiyon bölgesini, sonra vücudun geri kalanını güçlendirir.

Daha pratik bir aşı

Mukoza zarlarını hedef alan aşılar yeni değil. Çocuk felci ve kolera gibi enfeksiyonlarla savaşmak için onaylanmış birçok oral aşı vardır. Buradaki fikir, intranazal aşıların solunum yolunu hazırlamasıyla aynı şekilde bağırsak yolunun mukozal dokularını hazırlayacaklarıdır. Çoğu durumda, canlı zayıflatılmış oral çocuk felci aşısında olduğu gibi, bu aşılar atıştan daha iyi çalışır. Ancak genel olarak aşı ortamında burun içi aşılar nadirdir. Birçoğu pandeminin bunu değiştireceğini umuyor.

Bilim adamları, “COVID, her zaman gözümüzün önünde saklanan bazı şeylerin gelişimini gerçekten hızlandırdı” diyor. Bu yılın başlarında, insan olmayan primatlarda bir doz intranazal aşıdan sonra güçlü bir yanıt gösteren bir çalışma yayınlandı . Bu tür aşıları geliştirmenin bir başka yararının da, özellikle dünya çapında iyi kurulmuş sağlık sistemlerine sahip olmayan yerlerde, uygulanmalarının daha kolay olabileceğine dikkat çekiyor. 

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Bayram artan vaka sayılarını kontrol altına alabilmek için son derece önemli. Aşı olup tedbirlere uyarak toplumsal bağışıklık sağlanırsa salgın biter. Aksi kısır döngü. Tedbirlere uyun, aşınızı olun.” notunu düştü.

Bir başka paylaşım daha yapan Bakan Koca, ““Biraz daha zaman geçsin oluruz!” Ya biraz geç olursa? Günlük vaka sayısı 8.780’e kadar çıktı. Ertelemişseniz aşınızı hemen yaptırın.” çağrısında bulundu.

Bulgular, bazı insanların, özellikle çocukların, COVID-19’a neden olan koronavirüs SARS-CoV-2 enfeksiyonuna karşı neden diğerlerinden çok daha dirençli göründüğünü açıklamaya yardımcı olabilir. Ayrıca, hangi kişilerin COVID-19’un en şiddetli semptomlarını geliştirmesinin muhtemel olduğunu tahmin etmeyi de mümkün kılabilir.

Katil T hücreleri adı verilen söz konusu bağışıklık hücreleri, kan ve lenfte dolaşarak dokulara park eder ve yerleşik hücreler üzerinde yakın dur işlemleri gerçekleştirir. 1 Temmuz’da yayınlanan çalışma, en hasta COVID-19 hastalarından alınan öldürücü T hücrelerinin daha önce soğuk algınlığına neden olan koronavirüslerle daha önce karşılaşma belirtileri olduğunu gösterdi.

COVID-19’a karşı bağışıklığa ilişkin tartışmalar genellikle antikorlar, yani bir virüs savunmasız bir hücreye bulaşmadan önce tutunabilen proteinler üzerinde odaklanır.  Araştırmacılar bu konuda, “Patojenler hızla evrimleşir ve kritik özelliklerini antikorlarımızdan gizlemeyi öğrenir” dedi. Ancak T hücreleri patojenleri farklı bir şekilde tanır ve onları kandırmak zordur.

Hücrelerimizin tümü, son zamanlarda yaptıkları her bir proteinin bazı örneklerini peptit adı verilen küçük parçalara rutin olarak keserek ve bu peptitleri T hücreleri tarafından incelenmek üzere yüzeylerinde görüntüleyerek, iç durumlarıyla ilgili gerçek zamanlı raporlar yayınlar.

Pandemi ilerledikçe bilim adamları şöyle düşündü: “Birçok insan COVID-19’dan çok hastalanıyor veya ölüyor, diğerleri ise etrafta olduğunu bilmeden dolaşıyorlar. Neden?”

Yaygın olarak soğuk algınlığına neden olan dört koronavirüs suşunun bir veya daha fazlasının benzer bölümleriyle etkili bir şekilde aynı olduğu doğrulandı. Daha sonra, ya SARS-CoV-2 tarafından yapılan proteinlere özgü ya da bir veya daha fazla (veya hatta tümü) mevsimsel suş tarafından yapılan benzer proteinlerde bulunan 24 farklı peptit dizisinden oluşan bir panel oluşturdu.

Araştırmacılar, COVID-19 pandemisi başlamadan önce sağlıklı donörlerden alınan kan örneklerini analiz ettiler, yani pek çoğu muhtemelen soğuk algınlığına neden olan koronavirüs suşlarına maruz kalmış olsa da, SARS-CoV-2 ile hiç karşılaşmamışlardı. Bilim adamları, panelde temsil edilen her bir peptidi hedefleyen T hücrelerinin sayısını belirlediler.

Diğer koronavirüslerle paylaşılan SARS-CoV-2 peptitlerini hedef alan, maruz kalmayan bireylerin öldürücü T hücrelerinin, yalnızca SARS-CoV-2’de bulunan peptitleri hedefleyen öldürücü T hücrelerinden daha fazla çoğalma olasılığının olduğunu buldular.  Araştırmacılar, bu paylaşılan peptit dizilerini hedefleyen T hücrelerinin muhtemelen daha önce bir veya başka bir daha nazik koronavirüs suşu ile karşılaştığını ve yanıt olarak çoğaldığını söyledi.

Bu öldürücü T hücrelerinin çoğu “hafıza” modundaydı, diye eklediler.

Bilim adamları, “Hafıza hücreleri, bulaşıcı hastalık savunmasında açık ara en aktif olanlardır. Tekrarlayan bir patojenle savaşmak için sahip olmak istediğiniz şey onlar. Aşıların üretmesi gereken şey onlar” dediler.

Elazığ İl Sağlık Müdürlüğü tarafından başlatılan yerinde aşı uygulaması kapsamında Elazığ Organize Sanayi Bölgesi’nde kurulan mobil ekipler tarafından bölge çalışanlarına yönelik Covid-19 aşılamasına başladı.
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın sosyal medya hesabından yaptığı “Üretimin devamlılığı ve güvenliği için organize sanayi bölgelerinde mobil ekiplerimizle yerinde aşı uygulamasına başlıyoruz” açıklaması ardından başlatılan organizasyon kapsamında bölgede çalışan yaklaşık 7 bin kişinin aşılanması hedeflenmekte.
Konu hakkında bilgi veren İl Sağlık Müdürü Prof. Dr. Cahit Polat, yaptığı açıklamada; “Türkiye olarak aşılamada çok büyük bir ivme kazandık. Ülke genelinde şimdiye kadar yaklaşık 39 milyon kişiye aşı yapılmıştır. Aynı hızla ilimizde de aşılama çalışmalarımız devam etmektedir. 1 günde 7600 kişiye aşı yaptık. Son 3 gündür aşı ortalamamız 7 bin kişinin üzerinde seyretmektedir. Daha çok kişiye ulaşmak için kamu, özel ve üniversite hastanelerimizdeki sağlık çalışanlarımızla mesai gözetmeksizin gece gündüz çalışıyoruz. Sağlık Müdürlüğümüz tarafından kurulan mobil ekip ve timlerimiz vasıtasıyla aşıyı vatandaşımızın köyüne, evine ve işyerine götürüyoruz. Bu kapsamda İlimiz Organize Sanayi Bölgesi’nde bu gün itibari ile görevlendirdiğimiz Mobil Ekiplerimizle aşılamaya başladık. Bu gün bu bölgede çalışan yaklaşık 3 bin kişiye aşı yapılması planlanmıştır. Burada aşılamaya devam eden ekiplerimizin nihai hedefi ise bölgede çalışan yaklaşık 7 bin kişiye Covid-19 aşısını yapmaktır. Pandemi seyrinde normalleşme başlamışken, amacımız burada dönmeye başlayan üretim çarklarına süreklilik kazandırmaktır. Buradaki çalışanlarımızın aşılama için yapacakları zaman ve işgücü kaybının önüne geçmektir. Bölgede aşıya yüksek oranda ilgi gösterilmektedir. Buradaki yönetici ve çalışanlarımızın duyarlılığına çok teşekkür ederim. Pandeminin başında olduğu gibi burada tekrar vatandaşlarımıza çağrıda bulunmak istiyorum. Maske, mesafe ve hijyene ilave olarak aşı da çok önemli bir güç ve koruyucu kalkanı oldu. Aşı ayağınıza kadar gelmişken, bu gücü önemseyin, bu imkanı ihmal etmeyin. Özellikle sırası geldiği halde hala aşıya direnç gösteren ve aşılarını yaptırmayan vatandaşlarımızın çağrımıza kulak vererek bize katılmalarını ve mutlaka aşılarını yaptırmalarını istiyoruz” dedi.
“BÖYLE BİR UYGULAMANIN OLMASI ÇALIŞANLAR İÇİN ÇOK BÜYÜK BİR RAHATLIK VE HİZMETTİR”
Sağlık Bakanlığının böyle bir uygulama yapmasının çok isabetli bir durum olduğunu aktaran Elazığ Organize Sanayi Bölgesi Başkanı Suat Öztürk, “Organize Sanayilerinde sanayi kuruluşlarında çalışan arkadaşlarımızın sağlık teşkilatlarına grup şeklinde gidip aşı olup gelmeleri gerçekten belki daha uzun bir süre olacaktı ve ya bu kadar randımanlı olmayacaktı. Burada gördüğünüz gibi Organize Sanayimizin tahsis etmiş olduğu konferans salonunda ki bu alanda gerçekten Sağlık Bakanlığımızın ve sağlık çalışanlarımızın İl Müdürümüzün büyük gayret ve destekleriyle bir organizasyon yapıldı. Organizasyonda bizim bütün sanayi kuruluşlarımıza bildirildi ve oradan gruplar halinde geliyorlar. İşletme sahiplerimiz hiçbir zaman baskı yapılarak aşı yapılmasını tavsiye etmiyorlar ama büyük bir yoğunluklu olarak çalışanlarımızın kendi istekleriyle bir başlangıç yapıldı. Bu yapılan başlangıçta da büyük bir yoğunluk oluyor. İnşallah kısa zamanda Elazığ Organize Sanayisinde çalışan işletmelerimizde ki bütün personellerimizin büyük oranda yüzde 90-95’in üzerinde aşılanma işlemleri gerçekleşmiş olacaktır. 2’nci dozunda yapılması halinde daha düzenli olacaktır. Türkiye genelinde böyle bir uygulamanın olması Organize Sanayilerinde çalışanlar için çok büyük bir rahatlık ve hizmettir. Bu hizmetten dolayı Sağlık Bakanlığımıza ve müdürlüğümüze ve burada çalışan bütün sağlık personeli arkadaşlarımıza gönülden teşekkür ediyorum” dedi.

Başta aşı olmak üzere alınan önlemler sayesinde vaka sayılarının kontrol altına alındığını belirten Prof. Dr. POLAT yaptığı açıklamada “ Aşılamada ülke olarak kolları sıvadık ve hız kesmeden devam ediyoruz. Toplumsal bağışıklık kazanmamız için kişisel tedbir ve aşılamadan ödün vermememiz gerekir. Toplumsal bağışıklığın sağlanması için de şimdiye kadar aşılarını yaptırmayanlar başta olmak üzere sırası gelen tüm vatandaşlarımızı aşı olmaya davet ediyoruz. Ülkemiz aşıya ulaşma ve aşı tedarikinde sayılı ülkeler arasındadır. Devletimiz böyle bir imkan sağlamışken, bunu göz ardı edemeyiz. Amacımız elde edilen bu kontrolü ve sayısal düşüşü sürdürmektir. İlimizde 40 yaş ve üzeri vatandaşlarımızın aşılanmasına başladık. Bununla birlikte berber, kuaför, restoran çalışanları, şehir içi ve şehirlerarası ulaşım faaliyetlerinde çalışanlar, taksi-dolmuş esnafı, gıda üretim ve dağıtım sektörleri, kargo çalışanları ve kuryeleri de aşı randevusu alabileceklerdir” dedi

Aşı uygulama merkezlerin sayılarını her geçen gün artırdıklarını belirten Prof. Dr. POLAT” Vatandaşlarımızın rahatlıkla aşılarını yaptırmak için bir dizi tedbir aldık. Bu tedbirler kapsamında aşı yapabilen sağlık tesislerimize yeni merkezler ekledik. Şu an il merkezindeki tüm özel hastanelerde, Fırat Üniversitesi Hastanesi, Fethi Sekin Şehir Hastanesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi’nde hem Biontech hem de Sinovac aşıları yapılmaktadır. Bununla birlikte Karakoçan, Kovancılar, Arıcak, Baskil ve Palu ilçe devlet hastanelerimizde de her iki aşı uygulanmasına başlanmıştır. Ayrıca yine Elazığ merkezde bulunan Abdullahpaşa, Balakgazi 1, Balakgazi 4, İzzetpaşa 1, İzzetpaşa 2, Kültür 1, Rüstempaşa 1, Şehit Yüksel Demir 1, Ulukent 2, Vali Fahri Bey ve Yeni Mahalle 2 no’lu  ile Arıcak, Palu, Kovancılar Merkez ve Karakoçan 1 no’lu Aile Sağlık Merkezleri’nde vatandaşlarımızın talebi doğrultusunda Biontech ve Sinovac aşısını yapmaya başladık. Yine Bakanlığımızca alınan tedbirler kapsamında vatandaşlarımız ile aşı arasındaki mesafeyi en aza indirmek ve kolaylık sağlamak üzere randevu zorunluluğu kaldırılmıştır. Ancak sağlık merkezlerindeki yığılmayı ve pandemi bulaşının önüne geçmek için vatandaşlarımıza daha önce de olduğu gibi randevu almalarını mutlaka öneriyoruz. Vatandaşlarımızın sağlık açısından MHRS web, MHRS Mobil, ALO 182, E- Nabız, Aile Hekimlikleri ve Hastanelerimizden randevu ile aşı olmaları en güvenli yoldur. Burada vatandaşlarımıza tekrar çağrıda bulunmak istiyorum. Aşılamadaki başarıyla birlikte salgında önemli düşüşler sağlanmıştır. Bu başarı maske, mesafe, hijyen ve aşıyla elde edilmiştir. Bu tedbirlere sabırla devam edelim, elden bırakmayalım ” şeklinde konuştu.