Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı işbirliğinde Türkiye’de ailelerin güncel durumunu incelemek, hanehalkı özellikleri, evlilik, doğurganlık eğilimleri, nesiller arası dayanışma, çocuk algısı, aile içi ilişkiler, komşuluk ve akrabalık ilişkileri, aile fertlerinin beraber vakit geçirme rutinleri, aile içi karar alma mekanizmaları ve iş bölümü gibi aile hayatına ilişkin bilgiler edinmeyi amaçlayan TAYA, hedef kitle ve içerik açısından Türkiye’de aile yapısına ilişkin gerçekleştirilen en kapsamlı sosyal araştırma olarak kabul ediliyor.

İlk olarak 2006 yılında yapıldı

Türkiye’de aile yapısını incelemek üzere ilk olarak 2006 yılında yapılan Türkiye Aile Yapısı Araştırması, 2011 ve 2016 yıllarında da tekrarlandı. 2006 yılında 12.208 hanede 48 bin ferde ilişkin demografik bilgi alındı ve 18 yaş üstü yaklaşık 25 bin kişiyle görüşüldü. Araştırma raporu 3 dilde (Türkçe, İngilizce, Arapça) hazırlandı ve kamuoyu ile paylaşıldı.

2011 yılında, 12 bin hanede 44 bin ferde ilişkin demografik bilgi alındı, 18 yaş üstü 23 bin kişiyle görüşüldü. 2016 araştırmasında ise Türkiye genelinde 17 bin haneye gidildi. Bu hanede yaşayan 15 yaş ve üstü 35.400 bireyle görüşüldü ve rapor kamuoyu ile paylaşıldı.

81 ilde 19.430 hane ile görüşüldü

2021 yılında dördüncüsü gerçekleştirilen TAYA kapsamında Türkiye genelinde 81 ilde 19.430 hane ziyaret edildi ve bu hanelerde yaşayan 15 yaş ve üzeri 42.046 kişi ile görüşüldü. Bu kişilerin evlenme/boşanma ve çocuk algısı, aile içi ilişkileri, komşuluk ve akrabalık ilişkileri, aileyle birlikte yapılan faaliyetler, aile içi karar alma ve iş bölümü gibi konularda değerlendirme ve algıları derlendi.

Kadınlar için evlenme yaşı 25-29 yaş aralığı

2021 ön bulguları ve 2016 yılı sonuçları karşılaştırılmalı olarak bakıldığında, 2021’de ilk evliliklerin yüzde 36,9’u 20-24 yaş aralığında gerçekleşti. 2016 araştırma sonuçlarında ise bu oran yüzde 37,5’ti. Buna göre, 20-24 yaşında ilk evliliklerini gerçekleştirenlerin oranında azalma görüldü.

2021 araştırmasına katılanlar, erkekler ve kadınlar için uygun görülen ilk evlenme yaş aralığını çoğunlukla 25-29 yaş olarak belirtti. 2016 ile 2021 yılı karşılaştırıldığında kadınlar için uygun görülen ilk evlenme yaşının, 20-24 yaş aralığından 25-29 yaş aralığına çıktığı gözlendi.

2021 sonuçlarına göre, en az bir kez boşanmış kişilerin en önemli boşanma nedeni, yüzde 32,2 ile eşin sorumsuz ve ilgisiz davranması oldu.

Yüzde 30,7’si yaşlanınca evde bakım hizmeti almak istiyor

2021 araştırmasına katılan kişilerin kendilerine bakamayacak kadar yaşlandıklarındaki tercihleri incelendiğinde kişilerin yüzde 30,7’si evde bakım hizmeti almak isteyeceğini ifade ederken; 2016 yılında bu hizmeti almak isteyeceğini belirtenlerin oranı ise yüzde 29,4’tü. 2016 ve 2021 sonuçları karşılaştırıldığında evde bakım hizmeti alma tercihinde artış olduğu belirlendi.

Kadınların çalışmasının değerli olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 82,6

Öte yandan, kadınların çalışma hayatına ilişkin katılımcıların algıları incelendiğinde, 2021 yılı çalışmasına katılanlardan kadının çalışma hayatına ve sosyal hayata katkı sağlamasının değerli olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 82,6.

Ön raporu tamamlanan Türkiye Aile Yapısı Araştırmasının detaylı sonuç raporu bu yıl içerisinde hazırlanıp kamuoyu ile paylaşılacak.

Çocukların öncelikle ailelerinin yanında desteklenmesini hedeflediklerini ifade eden Bakan Yanık, her bir çocuk için ortalama 1259 lira destek verildiğini kaydetti.

Bakan Yanık, SED yardımının bugün hesaplara yatırılmaya başlandığını, 15 Eylül’e kadar tamamlanacağını bildirdi. Bakan Yanık, şunları kaydetti:

“Çocuklarımızın sağlıklı gelişimleri için aile bütünlüğüne önem veriyoruz. Hedefimiz ekonomik nedenlerden dolayı çocuklarımızın ailelerinden uzakta büyümelerinin önüne geçmek ve ihtiyaçlarının karşılanarak aileleriyle bir arada yetişmelerini sağlamaktır. Bu doğrultuda  ihtiyaç sahibi ailelerimize Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) hizmeti sunuyoruz. SED, her ay ailelerimizin hesaplarına düzenli yatırılıyor. Eylül ayı için 170 milyon TL SED ödemesi yapacağız.”

Bakanlık ve destek çözüm ortağı kurum/ kuruluş personellerinden oluşan psikososyal destek ekiplerinde, Sosyal Çalışmacı, Psikolog, Çocuk Gelişimci, Psikolojik Danışman, Sosyolog ve Öğretmen yer alıyor. Çok disiplinli/multidisipliner ekip anlayışı ile bütüncül ve kapsayıcı hizmet hedefleniyor.

Yürütülen Psikososyal Destek Çalışmaları

Psikososyal destek çalışmaları kapsamında ilk olarak vatandaşlarımıza yönelik psikolojik ilk yardım desteği sunuluyor. Psikososyal destek ekipleri bu noktada vatandaşları psikolojik açıdan destekliyor, ailede bulunan özel ihtiyaç sahibi olabilecek; yaşlı, engelli, bebek ve çocuklara yönelik destek programları düzenliyor. Afetten yaralı kurtulan ya da vefat eden vatandaşların aile yakınları da ziyaret edilerek; ailelerin psikolojik olarak etkilenme düzeyleri gözlemleniyor ve faydalanabilecekleri psikososyal müdahale yöntemleri belirleniyor.

Afetlerden etkilenen bölgelerde, ihtiyaç ve kaynak tespiti, psikolojik ilk yardım çalışmaları devam ederken afetten etkilenen vatandaşlara psikoeğitim oturumları, bireysel görüşmeler, alandaki personele yönelik çalışana destek hizmetleri ile çocuklara yönelik psikososyal destek çalışmaları gibi uzmanlık gerektiren müdahale yöntemlerine başlanıyor.

Psikoeğitim Çalışmaları  

Psikososyal destek ekipleri afetten etkilenen yetişkinlerin bu süreci anlamlandırabilmeleri için psikolojik bilgilendirme çalışmaları gerçekleştiriyor. Bu çalışmalarda amaç kişilerin anormal duruma verilen normal tepkiler ve baş etme yöntemleri hakkında bilgi sahibi olmasını sağlamak.

Çocuk Destek Alanları

Özellikle afetin etkilerini anlamlandırmakta zorlanan çocuklara yönelik psikososyal programların uygulanmasına özen gösteriliyor. Bu süreçte çocuk destek alanlarında yaş gruplarına göre psikoeğitim oturumları, ebeveynlere yönelik psikolojik bilgilendirme, gizlilik ve mahremiyet eğitimi, çocuklarda yas süreci, tematik oyunlarla duygu düzenleme gibi çalışmalar uygulanıyor.

Sahada Çalışan Personele Psikososyal Destek

Aynı zamanda afet sahasında görevli Bakanlığımız ve diğer kurum personelinin (arama kurtarmacı, sağlık çalışanı, emniyet görevlileri, mühendisler, gönüllüler vb.) gördükleri, şahit oldukları ortamdan ve yoğun iş yükünden kaynaklı olarak psikolojik bilgilendirmeye, özbakım becerilerini geliştirmeye ve duygusal sağaltım çalışmalarına ihtiyaç duyması halinde psikososyal destek ekiplerimiz tarafından çalışana destek hizmeti veriliyor.

Mobil Sosyal Hizmet Merkezleri

Özellikle yangın sel gibi olayların şehir merkezine uzak, köyleri ve ilçeleri etkilemiş olması nedeniyle mobil sosyal hizmet merkezlerimiz ve mobil koordinasyon aracımız sahada aktif olarak kullanılıyor. Mobil araçlarımız sayesinde psikososyal destek ekiplerinin ulaşılabilir olması sağlanıyor. 24 saat hizmet veren mobil araçlarımızda psikososyal destek ekiplerinin ekip içi toplantılarını yapabileceği ortamlar ve vatandaş ile yapılan görüşmelerde gizlilik ve mahremiyetin korunduğu görüşme odaları bulunuyor.

İyileştirme Süreci

Afetin yaşandığı bölgede hayatın normale dönmesi ve afetten etkilenen insanların kendi kendine yardım etme becerilerinin artırılması için sosyal iyileştirme etkinliklerine ilişkin planlamalar yapılıyor. Psikososyal destek ekipleri, iyileştirme sürecinde vatandaşın gelecek planlamasına destek oluyor, yarım kalan hayatların yeniden inşa edilmesi için toplumu harekete geçiriyor ve toplumu güçlendirme çalışmaları yapıyor.

Orman Yangınlarından Etkilenen 17.488 Vatandaşa Psikososyal Destek Hizmeti Sunuldu

Bu çalışmalar doğrultusunda 28.07.2021 tarihi itibariyle Antalya, Muğla, Adana, Artvin, Aydın, Isparta, Kayseri, Mersin ve Osmaniye illerinde meydana gelen yangınlara 859 personel ile 17.488 kişiye psikososyal destek hizmeti sunuldu.

Sel Felaketinden Etkilenen 22.798 Vatandaşa Psikososyal Destek Hizmeti Verildi

11.08.2021 tarihinde Kastamonu, Bartın ve Sinop illerinde meydana gelen sel felaketlerinde ise 586 personel ile 5.310 kişiye toplamda 1.445 personel ile 22.798 kişiye psikososyal destek hizmeti verildi.

Afet Yaşayan İllere Diğer İllerden Destek

Sahada yürütülen psikososyal destek çalışmalarına afetin yaşandığı ilin yerel ekiplerinin yanı sıra ülkenin her yerinden destek iller görevlendiriliyor. Destek iller belirlenirken afetin yaşandığı illere yakınlığı, daha önce afet deneyimi olup olmadığı ve personel kapasitesi dikkate alınıyor. Bu süreçte Antalya’ya Manisa, Aydın, Niğde, Burdur, Uşak, Denizli, Eskişehir, Isparta, İzmir, Karaman, Kayseri, Kırıkkale, Konya, Kütahya illerinden 88 meslek elemanı, 25 araç; Muğla’ya İzmir ve Manisa’dan 11 meslek elemanı, 2 araç; Sinop’a Giresun, Adana, Sivas, Tokat, Çorum, Kayseri, Samsun, Amasya İllerinden 49 meslek elemanı, 12 araç; Kastamonu’ya Çankırı, Çorum, Düzce, Karabük, Sakarya, Balıkesir, Bingöl, Bursa, Elazığ, Eskişehir, Gümüşhane, İstanbul, Adana, Ankara, Aksaray, Konya, İllerinden Erzincan, Diyarbakır ve Şanlıurfa illerinden 184 meslek elemanı, 36 araç görevlendirilmiştir. Ekiplerin içerisinde önemli destek çözüm ortaklarımızdan Sağlık ve Milli Eğitim Bakanlığı personeli de görev aldı. Afetin daha kontrol edilebilir olduğu iller ise kendi yerel kapasiteleri ile psikososyal destek çalışmalarını yürütüyor.

Bakan Derya Yanık, Afetin Yaşandığı İlleri Ziyaret Ederek İncelemelerde Bulundu

Bakan Derya Yanık, afet yaşayan illeri ziyaret ederek sahada yürütülen çalışmaları yerinde incelemiş ayrıca afetten etkilenen ailelerle birebir görüşmeler yaptı. Yanık, psikososyal destek çalışmalarının tek elden yapılmasının önemini vurgulayarak sahada çalışmak isteyen paydaş kurumlarla koordineli bir şekilde yürütülmesi gerektiğini ifade etti.

Bakan Derya Yanık, gerek bölgesel gerekse küresel ölçekte afet, acil durum ve salgın hastalık gibi süreçlerin sosyo-ekonomik yansımalarının kaçınılmaz olduğunu söyledi. Benzer süreçlerin kadınları ve aileleri de olumsuz biçimde etkilediğini vurgulayan Yanık, “Önümüzdeki dönemde şiddetle erken mücadele için ailelerin yaşadığı sosyo- ekonomik sorunları anında tespit ederek uygun sosyal hizmet programlarımızla destekleyecek, koruyucu ve önleyici hizmetlerimizi sürdüreceğiz” diye konuştu.

Bakan Yanık, olağanüstü dönemlerdeki geçmiş tecrübeler ve yapılan çalışmalardan yola çıkarak bir ihtiyaç analizi oluşturacaklarını kaydederek, “Yerel yönetimler, üniversiteler ve STK’larımızla birlikte ihtiyaca uygun olarak bu dönemlere özgü hizmet modelleri oluşturacağız” ifadelerini kullandı.

Şiddet mağdurlarının kurum hizmetlerinden etkin şekilde faydalanmalarına devam etmeleri için iletişim kanallarını da etkin şekilde kullanacaklarının altını çizen Yanık, “Farklı ülkelerde afet dönemlerinde hangi iyi uygulamaların yürütüldüğünü inceleyeceğiz ve buna ilişkin raporlar hazırlayarak, ilgili kurumlarımızla paylaşacağız” şeklinde konuştu.

Bakanlığa bağlı kurum ve kuruluşlarda büyüyen ve kamuda istihdam hakkı kazanan gençlerin tercih işlemlerinin 31 Mayıs 2021 tarihinde başladığını kaydeden Bakan Yanık, tercihlerin bugün 17:00’a kadar devam edeceğini ifade etti.

Yerleştirme işlemleri için tercih kılavuzunun bakanlığın internet sitesinde (https://www.aile.gov.tr) yayınlandığını belirten Yanık, tercihlerin www.turkiye.gov.tr adresi üzerinden yapılabildiğini bildirdi.

Bugüne kadar Bakanlığa bağlı kurum ve kuruluşlarda yetişen 55 bin 205 gencin atamasının yapıldığını vurgulayan Yanık, Bakanlık olarak gençlerin korunması ve hayata en iyi şekilde hazırlanması için tüm imkanları seferber ettiklerini söyledi. Gençleri kurum bakımı sona erdikten sonra da desteklemeye devam ettiklerini kaydeden Bakan Yanık, “Türkiye’nin geleceği gençlerimize emanet. Tüm Türkiye’ye hizmetlerimizin hakkıyla ulaştırılması için gençlerimiz, görev ve sorumluluğa hazır” şeklinde konuştu.

Uluslararası Katılımlı Acil Durum ve Tahliye Planları ile Sistemlerinin Erişilebilirliği Çevrimiçi Çalıştayı’nda İspanya, İtalya, Çekya, Almanya, Japonya ve ABD’den konu ile ilgili uzmanlar sunumlar gerçekleştirecek.

Kamu, üniversite, belediye ve sivil toplum kuruluşlarında konuyla ilgili çalışma yapan tüm paydaşların katılımıyla çevrimiçi olarak düzenlenen çalıştayda, acil durum ve tahliye planları ile sistemlerinin Türkiye’deki mevcut durumu ile uluslararası katılımcılar tarafından çeşitli ülkelerden iyi uygulama örneklerinin sunulacağı panel oturumları yapıldı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürü Orhan Koç, çalıştayda yaptığı konuşmada, Türkiye coğrafyasının acil durum ve afet açısından ciddi riskler taşıdığını belirterek, ülke olarak ulusal ve uluslararası alanda acil durum konusunda ciddi çalışmalar yapıldığını söyledi.

Türkiye’nin kurtarma faaliyetleri açısından gurur verici uygulamalara imza attığının altını çizen Koç, bir ülkede deprem olduğunda ilk olarak Kızılay, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ve Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi’nin (UMKE) bölgeye gittiğine işaret etti.

Koç, Bakanlık olarak acil afet durumları açısından önemli çalışmalar yaptıklarını dile getirerek, şunları kaydetti:

“Ülkemizde son 20 yılda engellilik alanında yapılan çalışmalara bakıldığında devrim niteliğinde adımlar atıldı. 2005 yılında çıkarılan engelliliklerle ilgili özel kanunumuz ve ilgili mevzuatlarımız mevcut. Bu kapsamda bütün kamu kurum ve kuruluşlarımız, hizmet üreten her birim bu mevzuatlar dahilinde ikincil mevzuatlarını hayata geçirdi. 2007 yılında sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan, BM’de engellilerle ilgili sözleşmeyi imza atan ülke olmamızı sağladı. Bununla birlikte mevzuatımız TBMM’den geçerek daha güçlü bir yapıya kavuşturuldu. 2013 yılında ülkemizde erişilebilirlik ile ilgili standartlar geliştirildi. Bütün illerde valilerin başkanlığında komisyonlar oluşturuldu. Özellikle okul ve sağlık alanları başta olmak üzere kamuda engelli bireylerin hizmet aldığı yerler, öncelenerek ciddi bir dönüşüm sağlandı.”

Web içeriklerin erişilebilirliği kapsamında çalışma başlatıldı

Engelliler için bilgiye erişim konusunun da önemine işaret eden Koç, Türk İşaret Dili Tercümanı yetiştirilmesi kapsamında belgelendirilmiş insan kaynağının sağlanmasına ilişkin süreçlerin hızlandırıldığını bildirdi.

Türk İşaret Dili Sözlüğü oluşturulduğunu anımsatan Koç, sözlerine şöyle devam etti:

“İşaret dili içerikleri, görme engelli içerikler açısından erişilebilirlik konusu bilgi ve teknolojisi açısından çok önemli. Özellikle okulların ve sağlık binalarının erişilebilirliği konusunda çalışmalarımıza devam edeceğiz. Bu yıl büyükşehir belediyelerimize 600’ü aşkın mimarı kaldırımlar konusunda erişilebilirlik konusunda eğitimler verdik. Web içeriklerin erişilebilirliği kapsamında çalışma başlattık. Önce Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Sayıştay, TBMM gibi kamu kurumlarının web içeriklerinin erişilebilir olması için eğitimler verdik. Bu programı özel sektörde de devam ettireceğiz.”

Koç, Bakanlık olarak, Milli Eğitim Bakanlığı ile yakın temasa geçerek, uzaktan eğitim üzerinden yapılan bütün eğitimlerde işaret dili tercümanlarının eklenmesini sağladıklarını dile getirdi.

Yangın gibi afetlerde paniğin önlenmesinde erişilebilirliğin hayati önem taşıdığının altını çizen Koç, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Tahliye süreçleri engelli bireyler, yaşılar, çocuklar dahil herkes için büyük bir sorun haline gelebiliyor. Acil ve afet durumlarında tüm süreçlerinin erişilebilirlik açısından dizayn edilmesi gerekiyor. Özellikle işitme ve görme engellilerimiz açsından bilgi anonslarının, içeriklerinin erişilebilirliği çok önemli.”

Çalıştayda, ABD, Almanya, Japonya gibi ülkelerin acil durum ve tahliye planları ile sistemlerinin erişilebilirliğine ilişkin örnekleri göreceklerini anlatan Koç, “Eksikliklerimizi tekrar gözden geçirerek, konuyu tekrardan ele alacağız.'” dedi.

Çalıştayda yarın ise “Çalıştay Grup Toplantıları” düzenlenerek, katılımcıların konu hakkındaki görüş ve önerileri alınacak ve çalıştay sonuç raporu hazırlanacak.